دستگاه عروق محیطی
تشخیص بالینی
شرح حال
علائم
مرور کلی
علائم شایع یا نگران‌کننده عبارتند از درد یا تورم در اندام تحتانی و فوقانی؛ گرفتگی پا هنگام فعالیت که با استراحت برطرف می‌شود؛ سردی، بی‌حسی، رنگ‌پریدگی یا تغییر رنگ پاها و ریزش مو؛ و درد شکم، درد پهلو و کمردرد.
سؤالات شرح حال
- آیا هنگام راه رفتن درد یا گرفتگی پا دارید که با حدود ۱۰ دقیقه استراحت برطرف شود؟
- آیا همراه درد، تورم در پاها یا دست‌ها دارید؟
- آیا پاها یا کف پا سرد، بی‌حس، رنگ‌پریده یا بدرنگ می‌شوند و آیا روی ساق پا ریزش مو داشته‌اید؟
- آیا درد شکم بعد از غذا، ترس از غذا، یا کاهش وزن دارید؟
- آیا درد شکم، پهلو یا کمردرد دارید؟
معاینه
مرور کلی
معاینه دستگاه عروق محیطی سلامت و یکپارچگی سیستم‌های شریانی، وریدی و لنفاوی اندام‌ها و شکم را ارزیابی می‌کند. این معاینه به شیوه سیستماتیک از بالا به پایین انجام شده و شامل مقایسه دوطرفه کیفیت نبض‌ها، قطر شریان‌ها، دمای پوست، الگوی موها و وجود ادم در اندام‌ها است.
نکات بالینی
در سرتاسر معاینه، همواره کیفیت نبض‌ها، قطر شریان‌ها، دمای اندام‌ها، الگوی توزیع موها و وجود یا نبود ادم گوده‌گذار را بین دو سمت راست و چپ مقایسه کنید.
حین معاینه عروق محیطی، همواره لمس آئورت شکمی را مد نظر داشته باشید؛ چرا که لمس یک توده ضربان‌دار در اپی‌گاستر می‌تواند آنوریسم آئورت شکمی (AAA) را پیش از پارگی آشکار سازد.
بیماری شریانی محیطی (PAD) در بسیاری از بیماران کاملاً بدون علامت است و به همین دلیل اغلب کمتر از میزان واقعی تشخیص داده می‌شود.
زمان پرشدگی مجدد مویرگی (Capillary refill) در انگشتان در صورتی که بیش از ۵ ثانیه طول بکشد، دارای حساسیت و ویژگی پایینی بوده و ارزش تشخیصی قطعی ندارد.
تکنیک‌ها و یافته‌ها
تکنیک
- گستره مشاهده اندام فوقانی — هر دو اندام را از نوک انگشتان تا شانه‌ها به‌صورت دوطرفه بررسی کنید.
- ارزیابی ابعاد و تقارن — اندازه و تقارن را مقایسه کرده و هرگونه تورم یا لاغری موضعی را بسنجید.
- بررسی الگوی وریدی — شبکه وریدهای سطحی اندام فوقانی را از نظر اتساع یا تشکیل عروق کولترال مشاهده کنید.
- رنگ پوست و بستر ناخن — رنگ پوست، بستر ناخن‌ها و قوام و بافت پوست را بررسی کنید.
یافته غیرطبیعی
- لنف‌ادم اندام فوقانی — تورم غیرگوده‌گذار؛ شایع به دنبال دایسکشن گره‌های لنفاوی آگزیلاری یا رادیوتراپی در سرطان پستان.
- عروق کولترال وریدی آشکار — اتساع برجسته وریدهای سطحی همراه با ادم و تغییر رنگ؛ نشانه انسداد جریان وریدی در اندام فوقانی.
- ترومبوز ورید عمقی اندام فوقانی — تورم حاد یک‌طرفه، عروق کولترال متسع و سیانوز خفیف؛ اغلب در زمینه کاتترهای ورید مرکزی یا پیس‌میکر.
نشانه‌ها و یافته‌ها
- ادم محیطی