دستگاه عضلانی‌اسکلتی
تشخیص بالینی
شرح حال
علائم
مرور کلی
علائم شایع یا نگران‌کننده درد و خشکی مفصل، درد گردن و کمردرد است.
سؤالات شرح حال
- آیا درد مفصل دارید؟ محل را با یک انگشت نشان دهید.
- آیا خشکی صبح‌ها بدتر است و با فعالیت بهتر می‌شود، یا در طول روز بعد از بی‌تحرکی خشکی موقتی مفاصل دارید؟
- آیا درد گردن به بازو یا ناحیه کتف می‌زند، با ضعف بازو، بی‌حسی یا گزگز شدن؟
- کمردرد کجاست؟ به باسن یا اندام تحتانی انتشار دارد؟
- آیا اختلال عملکرد مثانه یا روده یا بی‌حسی زینی بین پاها دارید؟
معاینه
مرور کلی
معاینه دستگاه عضلانی‌اسکلتی شامل مشاهده و لمس ساختارهای استخوانی، مفاصل و بافت نرم مرتبط، سنجش دامنه حرکت و انجام مانورهای اختصاصی است. در معاینه غربالگری بیماران بدون شکایت اسکلتی، تنه و اندام‌ها را از نظر هرگونه ناهنجاری، عدم تقارن یا دفورمیتی مشهود ارزیابی کنید.
نکات بالینی
همواره سطح عملکرد پایه، توانایی‌های حرکتی و میزان استقلال بیمار در فعالیت‌های روزمره را هنگام معاینه مد نظر قرار دهید.
معاینه را بر اساس توالی نظام‌مند IPROMS انجام دهید: مشاهده (Inspection)، لمس ساختارهای استخوانی و بافت نرم (Palpation)، سنجش دامنه حرکت اکتیو و پاسیو (Range of Motion) و مانورهای اختصاصی (Special maneuvers).
چهار علامت اصلی التهاب مفصل (تندرنس، تورم، گرمی و اریتم) را ارزیابی کرده و وضعیت حسی، قدرت عضلانی و نبض‌های محیطی اندام را بررسی کنید.
چنانچه مانوری برای بازتولید و القای درد تشخیصی انجام می‌دهید، پیش از شروع به بیمار هشدار دهید و مانور را با احتیاط و ملایمت اجرا کنید.
تکنیک‌ها و یافته‌ها
تکنیک
- مشاهده اولیه — مفاصل و اندام‌ها را از نظر وجود دفورمیتی، تورم، اسکار جراحی، علائم التهاب و آتروفی عضلانی مشاهده کنید.
- الگوی درگیری مفصلی — مشخص کنید درگیری متقارن و دوطرفه است یا تک‌مفصلی (مونوآرتیکولار) و الیگوآرتیکولار.
- بررسی هم‌راستایی — ناهم‌راستایی، انحرافات زاویه‌ای و ناهنجاری‌های استخوانی و مفصلی را بررسی کنید.
- مشاهده بافت‌های مجاور — بافت‌های نرم اطراف مفصل را از نظر ضایعات پوستی، ندول‌های زیرجلدی و تحلیل عضلات ارزیابی کنید.
یافته غیرطبیعی
- دفورمیتی و ناهم‌راستایی مفصلی — تغییر شکل ساختاری استخوان یا زاویه‌دار شدن غیرطبیعی مفصل؛ نشانه شکستگی‌های جوش‌نخورده، دررفتگی یا آرتریت پیشرفته.
- تورم و التهاب مفصل — تجمع مایع یا پرولیفراسیون بافت سینوویال؛ نشانه آرتریت التهابی، عفونی یا تروما.
- ندول‌های زیرجلدی — گره‌های سفت بدون درد زیر پوست روی برجستگی‌های استخوانی؛ نشانه ندول روماتوئید یا توفوس نقرسی.
- انقباض دوپویترن (Dupuytren's contracture) — ضخیم‌شدگی و کوتاهی فاسیای کف دست همراه با فلکشن ثابت انگشتان (به‌ویژه انگشتان چهارم و پنجم).
- انحرافات زانو — زانوی پرانتزی (ژنو واروم) یا زانوی ضربدری (ژنو والگوم).
نشانه‌ها و یافته‌ها
- تورم مفصل