چشم
تشخیص بالینی
شرح حال
علائم
مرور کلی
علائم شایع یا نگران‌کننده عبارتند از تغییر بینایی شامل تاری دید، کاهش بینایی، مگس‌پران و جرقه نور؛ درد، قرمزی یا اشک‌ریزش چشم؛ و دوبینی.
سؤالات شرح حال
- بینایی شما چطور است؟
- آیا با کار نزدیک یا دیدن دور مشکل دارید؟
- آیا تاری دید، مگس‌پران یا جرقه نور دارید؟
- آیا درد، قرمزی یا اشک‌ریزش چشم دارید؟
- آیا دوبینی دارید؟
معاینه
مرور کلی
سنجش حدت بینایی بخش اساسی و اجتناب‌ناپذیر در هر معاینه چشم است. علاوه بر آن، واکنش نوری مردمک‌ها، حرکات عضلات خارج چشمی، میدان بینایی به روش تقابلی و دید رنگی نیز ارزیابی می‌شوند. پیش از تمرکز بر اجزای ساختاری کره چشم، وضعیت کلی چشم‌ها و بافت‌های اطراف را به دقت بررسی کنید.
نکات بالینی
معاینه را با رویکردی منظم و سیستماتیک انجام دهید. معاینه چشم می‌تواند سرنخ‌های بالینی ارزشمندی از بیماری‌های سیستمیک فراهم کند و در بیماران غیرکلامی، اطلاعات مهمی از وضعیت دستگاه عصبی، مسمومیت‌های پنهان، اختلالات متابولیک یا عفونت‌های تهدیدکننده حیات به دست دهد.
در مراقبت‌های معمول و اولیه، چشم‌ها را بدون گشاد کردن مردمک (بدون میدریاتیک) معاینه کنید. موارد منع مصرف قطره‌های میدریاتیک شامل ترومای سر و کما (به دلیل ضرورت پایش مداوم واکنش‌های مردمک) و هرگونه شک بالینی به گلوکوم زاویه باریک (زاویه بسته) است. بارداری و شیردهی نیز از موارد منع نسبی به شمار می‌روند.
تکنیک‌ها و یافته‌ها
حدت بینایی مرکزی را با تابلوی بینایی‌سنجی اسنلن (Snellen) ارزیابی کنید. حدت بینایی به صورت دو عدد (مانند ۲۰/۳۰) بیان می‌شود که عدد نخست، فاصله بیمار از تابلو و عدد دوم، فاصله‌ای است که یک چشم طبیعی قادر به خواندن آن خط است.
تکنیک
- فاصله از تابلوی اسنلن — حدت بینایی مرکزی را در فاصله ۶ متری (۲۰ فوت) از تابلوی اسنلن بسنجید.
- روشنایی و عینک اصلاحی — تابلوی اسنلن با نور کافی روشن باشد؛ استفاده از عینک دور مجاز است، اما عینک مطالعه را بردارید.
- پوشاندن چشم — یک چشم را با کارت یا مسدودکننده بپوشانید و مانع نگاه کردن بیمار از میان انگشتان شوید.
- خواندن خطوط — از بیمار بخواهید کوچک‌ترین خط ممکن را بخواند و وی را به خواندن خط بعدی تشویق کنید.
- ثبت حدت بینایی — کوچک‌ترین خطی را که بیمار بیش از نیمی از حروف آن را درست خوانده ثبت کنید.
- کاهش فاصله — در صورت ندیدن بزرگ‌ترین حرف در ۶ متری، بیمار را نزدیک‌تر برده و فاصله جدید را ثبت نمایید.
- تابلوی E غلتان — در افراد کم‌سواد یا غیرکلامی، از بیمار بخواهید جهت بازشوی حرف E را با دست نشان دهد.
- کارت‌های آلن (Allen) — برای کودکان بالای ۲ سال، از کارت‌های دارای اشکال ساده و شناخته‌شده استفاده کنید.
- چارت دید نزدیک — برای ارزیابی بالینی کنار تخت یا بررسی نیاز به عینک مطالعه، چارت نزدیک را در فاصله ۳۵ سانتی‌متری قرار دهید.
- سنجش در غیاب چارت — در صورت ناتوانی در دیدن چارت، به ترتیب از شمارش انگشتان، حرکت دست و درک نور برای معاینه استفاده کنید.
یافته طبیعی
- حدت بینایی طبیعی — حدت بینایی ۲۰/۲۰ به صورت دوطرفه در هر دو چشم.
- بینایی اصلاح‌شده — حدت بینایی ۲۰/۴۰ با استفاده از عینک اصلاحی.
یافته غیرطبیعی
- کاهش حدت بینایی — بزرگ‌تر شدن مخرج کسر (مانند ۲۰/۲۰۰)؛ نشانه ضعف دید ناشی از عیوب انکساری یا بیماری چشمی.
- نزدیک‌بینی (Myopia) — تاری دید دور ناشی از تمرکز پرتوهای نور در جلوی شبکیه.
- دوربینی (Hyperopia) — تاری دید نزدیک ناشی از تمرکز پرتوهای نور در پشت شبکیه.
- آستیگماتیسم — دید موج‌دار و تاری دید در دور و نزدیک به دلیل انحنای نامنظم و غیراستوانه‌ای قرنیه یا عدسی.
- پیرچشمی (Presbyopia) — اختلال تدریجی در تطابق و تمرکز دید نزدیک در افراد میانسال و سالمند.
- نابینایی قانونی بر اساس حدت بینایی — حدت بینایی ۲۰/۲۰۰ یا بدتر در چشم برتر حتی پس از اصلاح با عینک.
- نابینایی قانونی بر اساس میدان دید — انقباض شدید میدان بینایی به ۲۰ درجه یا کمتر در چشم برتر.