مقیاس کمای گلاسکو (GCS)
Glasgow Coma Scale (GCS) · اعصاب
محاسبه
جدول تفسیر
نمره ۳ تا ۸ نشان‌دهنده آسیب شدید مغزی و افت عمیق هوشیاری است. رفلکس‌های محافظتی راه هوایی مخدوش هستند؛ برقراری فوری راه هوایی پیشرفته (اینتوباسیون)، انجام CT فوری مغز بدون کنتراست و مشاوره اورژانسی نوروسرجری/مراقبت‌های ویژه الزامی است.
نمره ۹ تا ۱۲ نشان‌دهنده اختلال هوشیاری متوسط با ریسک بالای افت ناگهانی وضعیت نورولوژیک است. انجام فوری CT مغز بدون کنتراست، پایش دقیق و مکرر علائم نورولوژیک و بستری در بخش مراقبت‌های ویژه اندیکاسیون دارد.
نمره ۱۳ تا ۱۵ نشان‌دهنده اختلال خفیف تا هوشیاری طبیعی است. بررسی نیاز به CT مغز طبق معیارهای استاندارد تروما و تحت‌نظر داشتن بیمار جهت پایش افت احتمالی هوشیاری توصیه می‌شود.
| نتیجه | محدوده | تفسیر |
|---|---|---|
اختلال هوشیاری شدید (GCS ≤ ۸) Severe impairment (GCS ≤8) | ≤ 8 | نمره ۳ تا ۸ نشان‌دهنده آسیب شدید مغزی و افت عمیق هوشیاری است. رفلکس‌های محافظتی راه هوایی مخدوش هستند؛ برقراری فوری راه هوایی پیشرفته (اینتوباسیون)، انجام CT فوری مغز بدون کنتراست و مشاوره اورژانسی نوروسرجری/مراقبت‌های ویژه الزامی است. |
اختلال هوشیاری متوسط (GCS ۹–۱۲) Moderate impairment (GCS 9–12) | 9–12 | نمره ۹ تا ۱۲ نشان‌دهنده اختلال هوشیاری متوسط با ریسک بالای افت ناگهانی وضعیت نورولوژیک است. انجام فوری CT مغز بدون کنتراست، پایش دقیق و مکرر علائم نورولوژیک و بستری در بخش مراقبت‌های ویژه اندیکاسیون دارد. |
اختلال هوشیاری خفیف (GCS ۱۳–۱۵) Mild impairment (GCS 13–15) | ≥ 13 | نمره ۱۳ تا ۱۵ نشان‌دهنده اختلال خفیف تا هوشیاری طبیعی است. بررسی نیاز به CT مغز طبق معیارهای استاندارد تروما و تحت‌نظر داشتن بیمار جهت پایش افت احتمالی هوشیاری توصیه می‌شود. |
توضیحات
هدف
ارزیابی عینی و بالینی سطح هوشیاری و عمق کما را بر پایه سه مؤلفه پاسخ چشمی، کلامی و حرکتی استانداردسازی می‌کند.
اندیکاسیون‌ها
تغییر حاد وضعیت روانی و هوشیاری، ترومای مغزی حاد (TBI)، کمای غیرترومایی، خونریزی داخل‌جمجمه‌ای و پایش سریال در بخش مراقبت‌های ویژه و اورژانس.
محدودیت‌ها
با تجویز آرام‌بخش‌ها یا شل‌کننده‌های عضلانی، مسمومیت‌ها (الکل و داروها)، شوک، هایپوترمی، انسفالوپاتی متابولیک، ترومای چشم/صورت و اختلالات زبانی (آفازی) مخدوش می‌شود.
اشتباهات رایج
اتکا به نمره کل بدون ثبت تفکیکی اجزا؛ تأخیر در لوله‌گذاری تراشه و محافظت از راه هوایی در بیماران با GCS ≤ 8؛ غفلت از ارزیابی‌های سریال جهت تشخیص زودهنگام افت هوشیاری؛ تعیین امتیاز عددی کلامی برای بیمار اینتوبه بدون قید ناممکن بودن آزمون.
خلاصه فرمول
Total = Eye Opening (1–4) + Verbal Response (1–5) + Motor Response (1–6). Severe brain injury ≤8, moderate 9–12, mild 13–15.
یادداشت بالینی
همواره هر سه مؤلفه را علاوه بر جمع کل به‌صورت تفکیک‌شده ثبت کنید (مانند E3V4M6 = 13). مؤلفه‌های غیرقابل ارزیابی را مشخصاً مستند کنید (مانند لوله‌گذاری تراشه [V_T] یا ادم شدید پلک [E_C]).